Naar inhoud

Kostenbeding advocaat: wanneer is een uurtarief onvoldoende?

24 maart 2026Juriaan de Vries

Advocatenfactuur zonder kosteninschatting: wat de rechter toetst

Een vrouw die via crowdfunding haar rechtsbijstand bekostigt, spreekt met een nieuw advocatenkantoor € 200 per uur af. Een kostenraming krijgt zij niet. Uiteindelijk vordert het kantoor € 64.579 inclusief btw. De rechtbank Amsterdam vernietigt op 18 maart 2026 het kostenbeding wegens oneerlijkheid. Alleen voor een aanvullende opdracht met een afzonderlijke kostenraming blijft een deel van de vordering overeind.

Het ontbreken van een raming leidt niet automatisch tot die uitkomst. Het hof Arnhem-Leeuwarden en het hof Den Haag lieten andere niet-transparante kostenbedingen in stand. Sinds het arrest van het Hof van Justitie van 12 januari 2023 moeten transparantie en oneerlijkheid afzonderlijk worden beoordeeld. Ook na vernietiging verschillen rechters over vergoeding voor al verricht werk.

Een overzicht van dit leerstuk biedt de conclusie van A-G Drijber van 16 oktober 2026 in de Kienhuishoving-zaak. Hij onderscheidt vijf vragen: is sprake van een kernbeding, is het transparant, is het bij gebrek aan transparantie oneerlijk, kan de overeenkomst zonder dat beding voortbestaan en welke rechtsgevolgen volgen dan? Die volgorde vormt hieronder de leidraad. Daarnaast staan de wettelijke informatieplichten en de zorgplicht tijdens de uitvoering. Drijber adviseert verwerping van het cassatieberoep; zijn conclusie is een advies, geen arrest (onderdelen 4.8 en 5).

Moet een advocaat vooraf een kosteninschatting geven?

In de regel wel, zonder dat een exact eindbedrag hoeft te worden voorspeld. Regel 17 van de Gedragsregels vergt volgens het Haagse hof veelal een redelijke kosteninschatting. Voor de transparantie van een uurtariefbeding geeft HvJ EU 12 januari 2023 het Europese kader: een uurtarief zonder verdere precisering volstaat niet.

Het Hof erkent dat het verloop van een procedure onvoorspelbaar kan zijn. De consument moet vóór de opdracht toch aanwijzingen krijgen om de totale kosten bij benadering te ramen. Voorbeelden zijn een inschatting van voorzienbare of minimale uren, of een verbintenis om met redelijke tussenpozen facturen of urenoverzichten te sturen (punt 44). Of de informatie voldoende is, hangt af van de omstandigheden.

Daarmee staat nog niet vast dat het beding oneerlijk is. Richtlijn 93/13 verlangt daarvoor een afzonderlijke beoordeling. Ook een korting wegens een informatieplichtschending of een schadevergoeding vergt een eigen grondslag.

1. Welke kostenafspraken kan de rechter toetsen?

Het beding dat de prijs voor de juridische dienstverlening vastlegt, is een kernbeding. Voor zover het duidelijk en begrijpelijk is, blijft het buiten de inhoudelijke oneerlijkheidstoets. Bij gebrek aan transparantie kan het wél op grond van artikel 6:231 BW e.v. worden getoetst en wegens oneerlijkheid worden vernietigd. Het gaat hier om het honorariumbeding; andere voorwaarden vragen een eigen beoordeling.

Een daadwerkelijk individueel onderhandeld beding valt buiten Richtlijn 93/13. In HR 5 december 2025 bleef het oordeel in stand dat een concreet voor de opdracht gemaakte tariefafspraak met kortingsregeling daarbuiten viel (r.o. 3.2-3.5). Een standaardtarief bespreken en aanvaarden is onvoldoende: de consument moet werkelijk invloed hebben kunnen uitoefenen (rechtbank Amsterdam 2026, r.o. 4.4-4.7).

De Nederlandse regeling van algemene voorwaarden kan verder reiken. Ook een onderhandeld beding kan onder afdeling 6.5.3 BW vallen als het voor meerdere overeenkomsten is opgesteld en de uitzondering voor duidelijke en begrijpelijke kernbedingen niet geldt. Variaties in standaardvoorwaarden voorleggen is geen vrijbrief (Kamerstukken II 1998/99, 26 470, nr. 5). Een werkelijk voor één overeenkomst geformuleerd beding valt daarbuiten.

De toepasselijke informatieplichten blijven gelden. De Hoge Raad liet in dezelfde zaak het oordeel in stand dat bij een niet vooraf te berekenen totaalprijs voldoende informatie over de berekeningswijze was gegeven (r.o. 3.6). Dat beslist niet tegelijk de transparantie onder Richtlijn 93/13. A-G Wissink waarschuwt tegen gelijkstelling van deze toetsen (conclusie bij dit arrest, onderdeel 2.31).

2. Wanneer is het kostenbeding transparant?

Een uurtarief zonder meer is in de geanalyseerde uitspraken niet transparant. Periodieke urenoverzichten achteraf maken dat evenmin goed. In de ITA-zaak (rechtbank Amsterdam 2026) stuurde de advocaat nagenoeg maandelijks urenoverzichten, en toch was dat volgens de rechtbank onvoldoende: de informatieverplichting kan niet worden vervuld door achteraf overzichten te sturen van al verricht werk, en de cliënt had geen enkel referentiepunt waaraan zij die overzichten kon afzetten. Het gaat ook niet alleen om grote declaraties. Bij verhoorbijstand in een strafzaak, met een voorschotnota van € 726, was een opdrachtbevestiging met enkel het uurtarief en het voorschot evenmin duidelijk en begrijpelijk (rechtbank Den Haag 2026).

Waar de hoven uiteenlopen, is de vraag wat daarnaast volstaat, en dan vooral een vooraf afgesproken maandelijkse declaratie. Het hof Amsterdam oordeelde op 26 november 2024 over een advocaat die een cliënt bijstond bij een echtscheiding. Het uurtarief van € 165 was vooraf medegedeeld, in de opdrachtbevestiging stond dat maandelijks zou worden gefactureerd, en de cliënt had nooit geklaagd. Toch vond het hof het beding ook met die afspraak niet transparant: de advocaat had vooraf moeten aangeven of het ging om een zaak van € 5.000, € 10.000 of € 50.000 (hof Amsterdam 2024, r.o. 2.4, 2.6 en 2.7).

Het hof Den Haag achtte op 12 mei 2026 zo'n afspraak wel voldoende. Daar bevatte de opdrachtbevestiging naast het uurtarief van € 150 de verbintenis om maandelijks tussentijds te declareren, precies het tweede voorbeeld dat het Hof van Justitie noemt. Het hof woog mee dat het aantal benodigde uren sterk afhing van de houding van de wederpartij, zodat een voorspelling vooraf weinig zou toevoegen aan maandelijks declareren. Dat de advocaat die afspraak vervolgens niet nakwam en pas na ruim twee jaar factureerde, deed aan de transparantie niet af (hof Den Haag mei 2026, r.o. 6.40).

Beide hoven beoordelen de transparantie naar wat bij het sluiten van de overeenkomst is afgesproken, en niet naar hoe er later is gefactureerd of het beding daadwerkelijk is nagekomen (hof Amsterdam 2024, r.o. 2.7; hof Den Haag mei 2026, r.o. 6.40, onder verwijzing naar HR 21 april 2017). Over wat dan volstaat, lopen zij uiteen. Den Haag laat een vooraf vastgelegde maandelijkse declaratie volstaan (zo ook kantonrechter Almelo 2026, r.o. 3.5). Amsterdam vond diezelfde afspraak onvoldoende (zo ook kantonrechter Haarlem maart 2026, r.o. 4.4). Een vooraf genoemde orde van grootte helpt deze transparantiediscussie te voorkomen.

Ook in september 2026 bleef dit verschil zichtbaar. De rechtbank Amsterdam vond maandelijkse declaraties zonder kostenindicatie onvoldoende bij sterk wisselende bedragen en kenbare financiële problemen (r.o. 4.10-4.14). De rechtbank Overijssel op 28 juli 2026 aanvaardde juist een transparant kostenbeding op grond van onderbouwde informatie vooraf, tussentijdse facturen en overleg over voortzetting. Zij wees € 15.145,64 toe (r.o. 3.8-3.10).

De consument moet vooraf voldoende aanknopingspunten krijgen om de kosten bij benadering te ramen. Dat hoeft geen nauwkeurige begroting te zijn. Een per fase gespecificeerde offerte is een deugdelijke prijsindicatie (hof Amsterdam 2023). Een voorschot van € 50.000 exclusief btw naast de uurtarieven van fiscalisten in een ingewikkeld belastinggeschil was voldoende als indicatie van de te verwachten kosten: de consument wist dat zij zich in een traject met substantiële kosten begaf (hof Amsterdam januari 2025). Bij aanneming kan een richtprijs in de zin van artikel 7:752 BW of een ruwe ordegrootte-opgave daarvoor aanknopingspunten bieden.

De uren blijven dan wel toetsbaar. In de zaak met het voorschot van € 50.000 betwistte de consument het urenoverzicht per datum, schatte het hof de redelijke uren zelf, en moest van de betaalde € 60.500 een bedrag van € 30.385,25 terug (hof Amsterdam januari 2025, r.o. 4.6.4-4.6.7).

Naast de informatie vóór de opdracht bestaan informatie- en zorgplichten tijdens de uitvoering. In een zaak waarin een advocaat doorwerkte zonder de cliënt te informeren over de financiële gevolgen van de nog te verrichten werkzaamheden, volgde wegens schending van die doorlopende informatieplicht een korting van 20 procent (rechtbank Midden-Nederland januari 2026).

3. Wanneer is het beding ook oneerlijk?

Een transparantiegebrek is een gezichtspunt bij oneerlijkheid. De maatstaf is of het beding, in strijd met de goede trouw, het evenwicht aanzienlijk ten nadele van de consument verstoort. Daarbij hoort een vergelijking met het nationale recht dat zonder het beding zou gelden (HR 21 april 2017, r.o. 3.5.4-3.5.6). Ook telt of de dienstverlener bij eerlijke onderhandelingen redelijkerwijs mocht verwachten dat de consument het beding zou aanvaarden.

Het hof Arnhem-Leeuwarden paste dit toe in Kienhuishoving. Zonder prijsafspraak geldt volgens artikel 7:405 lid 2 BW het gebruikelijk berekende of, bij gebreke daarvan, een redelijk loon. De tarieven van € 280 en € 130 waren niet onredelijk of ongebruikelijk. De wettelijke regeling biedt evenmin vooraf zekerheid over de totale kosten. Het hof vond daarom geen relevante verslechtering van de rechtspositie. A-G Drijber onderschrijft die afzonderlijke oneerlijkheidstoets, met bespreking van tegenargumenten (onderdelen 4.52-4.62). De vergelijking omvat ook de wettelijke informatie- en zorgplichten: een uurtarief zet artikel 7:401 en 7:403 BW niet buiten werking. Daarom kunnen een geldig kostenbeding en een tekortkoming tijdens de uitvoering naast elkaar bestaan (onderdelen 4.54-4.55).

Het hof Den Haag volgde in juli 2026 een vergelijkbare lijn. Ondanks het ontbreken van een raming en een afspraak over urenoverzichten was het tarief niet onredelijk en waren geen misleidende suggesties gedaan. Het hof wees de declaratie van € 1.763,24 alsnog volledig toe. Het enkele ontbreken van een kostenraming is volgens het hof geen grond voor vernietiging (r.o. 5.6-5.13).

Bij de beoordeling kunnen onder meer meewegen:

  • De kenbare financiële positie van de cliënt.
  • Suggesties dat een voorschot volstaat of een derde betaalt.
  • Het gebruikelijke karakter en de hoogte van het tarief.
  • De vooraf gegeven informatie over werkzaamheden en kosten.
  • Een kostenindicatie die sterk wordt overschreden.

Deze omstandigheden zijn geen automatische vernietigingsgronden. In de Amsterdamse ITA-zaak woog de bekende financiële kwetsbaarheid zwaar. Bij een niet-advocaat in Haarlem kwamen vijf à tien genoemde uren tegenover € 24.396,78 te staan, terwijl de indruk was gewekt dat de werkgever zou betalen. Ook een misleidende suggestie over een voorschot, de bekende kwetsbaarheid bij schikkingsonderhandelingen en het ontbreken van een inschatting bij verhoorbijstand droegen in andere zaken aan oneerlijkheid bij.

Het tijdstip van informeren is belangrijk. In een arbeidszaak volgde de kostenraming pas na de start, aan de verzekeraar met de cliënte in cc. De advocaat waarschuwde ook onvoldoende voor overschrijding van € 8.000 verzekeringsdekking. De rechtbank Den Haag op 23 september 2026 vernietigde het beding en wees de verdere declaratie af (r.o. 4.5 en 4.8-4.11). Een latere raming herstelt de informatie bij het aangaan van de opdracht dus niet vanzelf.

4. Kan de overeenkomst zonder het beding voortbestaan?

Na vernietiging van een oneerlijk kostenbeding oordelen verschillende rechters dat de overeenkomst zonder die prijsafspraak niet kan voortbestaan (hof ’s-Hertogenbosch 2025, r.o. 6.23). Dat betekent niet dat iedere ontbrekende loonafspraak de overeenkomst ongeldig maakt. De vraag is wat na verwijdering van juist dit oneerlijke beding resteert.

5. Welke vergoeding kan na vernietiging nog volgen?

De rechtbank Amsterdam 2026 weigerde vervanging door redelijk loon op grond van artikel 7:405 BW (r.o. 4.20), evenals het hof ’s-Hertogenbosch 2025 (r.o. 6.24). Het Hof van Justitie verbiedt vervanging van het oneerlijke beding door een eigen rechterlijke loonraming. Als de overeenkomst zonder het beding geheel vervalt en de consument daardoor uitzonderlijk uiterst nadelige gevolgen zou ondervinden, kan onder voorwaarden vervanging door een daarvoor in aanmerking komende nationale aanvullingsbepaling aan de orde zijn (punten 63-68). Ook dwingend recht mag niet zonder meer voor het oneerlijke beding in de plaats komen (HR 10 februari 2023, Kinderopvang).

Over een verdere vergoeding is de feitenrechtspraak verdeeld. Het hof Arnhem-Leeuwarden op 16 juni 2026 wees een declaratie van € 44.925,60 af. Het was bij aanvang onvoldoende duidelijk dat de cliënt überhaupt uurloon verschuldigd was. Het hof weigerde een vervangende redelijke vergoeding. Ook beroepen op onverschuldigde betaling en ongerechtvaardigde verrijking boden geen uitkomst, waarbij meespeelde dat tegen de eerdere afwijzing daarvan geen kenbare grief was gericht (r.o. 3.30-3.32). Eerder liet hetzelfde hof een letselschadecliënt wel betalen wat deze zelf verwachtte: € 6.352,25 van € 18.332,55 (hof Arnhem-Leeuwarden 2024, r.o. 3.29).

Andere rechters laten een buitencontractuele vergoeding toe. De kantonrechter Haarlem in januari 2026 kende op grond van onverschuldigde betaling 50 procent toe (r.o. 2.9-2.12). Zij sloot aan bij HR 4 oktober 2024, dat een andere sanctie betrof: vernietiging wegens een gebrekkige bestelknop. Dat arrest beslist niet rechtstreeks welke vergoeding na een oneerlijk advocatenkostenbeding mogelijk is.

De rechtbank Amsterdam op 30 september 2026 wees redelijk loon af, maar stond waardevergoeding uit onverschuldigde betaling wel toe. Zij verminderde die vergoeding met 40 procent, naar analogie van het sanctiemodel voor informatieplichten (r.o. 4.24-4.31). Dat is de benadering van deze rechtbank, geen algemeen geldende korting voor oneerlijke bedingen. Na verrekening met betaalde bedragen en afzonderlijke factuurcorrecties moest het kantoor € 5.456,84 terugbetalen (r.o. 4.63-4.66).

Een vervangende vergoeding staat dus niet vast. Ook A-G Drijber noemt de terugval op artikel 7:405 lid 2 BW na een oneerlijk kostenbeding nog omstreden en onderscheidt het sanctiemodel nadrukkelijk van de gevolgen van oneerlijkheid (conclusie van 16 oktober 2026, onderdeel 4.43). De aangevoerde grondslag, onderbouwde feiten en in hoger beroep gehandhaafde bezwaren kunnen mede beslissend zijn.

Is het kostenbeding niet oneerlijk maar alleen niet-transparant, dan blijft de overeenkomst in stand. Een korting kan dan nog volgen uit het sanctiemodel, als de rechter in het ontbreken van een raming een schending van de informatieplicht ziet, maar dat is geen automatisme.

Welke informatieplichten gelden daarnaast?

Hoe de opdracht tot stand komt, bepaalt welke wettelijke informatieplichten gelden. Bij een opdracht op kantoor gaat het in beginsel om artikel 6:230l BW: onder meer de kenmerken van de dienst, de totale prijs of de berekeningswijze als die prijs niet vooraf kan worden bepaald, en waar van toepassing de opzeggingsvoorwaarden.

Voor opdrachten op afstand gelden de artikelen 6:230m en 6:230v BW, met aanvullende informatie- en bevestigingsvereisten. Voor buiten de verkoopruimte gesloten opdrachten gelden artikel 6:230m en de vormvereisten van artikel 6:230t BW. Telefonisch of per e-mail contact maakt een opdracht op zichzelf nog geen overeenkomst op afstand.

Een overeenkomst op afstand vereist een georganiseerd systeem voor dienstverlening op afstand (artikel 6:230g lid 1 onder e BW). Volgens de wetsgeschiedenis moet communicatie op afstand stelselmatig worden gebruikt; een website die uitsluitend informatie geeft, volstaat niet (Kamerstukken II 2012/13, 33 520, nr. 3, onderdeel e; II 1999/2000, 26 861, nr. 3, p. 13).

Is in persoon over de opdracht onderhandeld, dan maakt latere aanvaarding per e-mail daarvan geen afstandsovereenkomst (rechtbank Overijssel 2024). Een bestelknop is omgekeerd niet vereist: een website die contact op afstand stimuleert kan, samen met de verdere contracteerwijze, wel een georganiseerd systeem vormen (rechtbank Midden-Nederland februari 2026). De regimes worden verder behandeld bij de precontractuele informatieplicht bij dienstverleners.

Prijsvermindering van 10 tot 60 procent

Los van de oneerlijkheidstoets kan een voldoende ernstige schending van essentiële informatieplichten tot vermindering van de betalingsverplichting leiden. De grondslag is gedeeltelijke vernietiging, niet een wettelijk vast kortingspercentage (HR 12 november 2021, r.o. 3.1.15 en 3.1.19).

Het landelijke Sanctiemodel essentiële informatieplichten, gewijzigd op 6 februari 2025, onderscheidt vijf categorieën:

  • Eén tot drie schendingen, bestelknop voldoet: 20 procent vermindering.
  • Geen schendingen, bestelknop voldoet niet: 33,33 procent.
  • Eén of twee schendingen en een onjuiste bestelknop: 40 procent.
  • Vier of meer schendingen, bestelknop voldoet: 40 procent.
  • Drie of meer schendingen en een onjuiste bestelknop: 60 procent.

De bestelknop speelt bij elektronisch gesloten afstandsovereenkomsten waarvoor die knopregel geldt. Bij een opdracht op kantoor of een e-mailwisseling zonder elektronisch bestelproces is zij niet vanzelf aan de orde. De overige informatieplichten kunnen wel relevant zijn. Het model bindt de rechter niet: een afwijking moet worden gemotiveerd aan de hand van doeltreffendheid, evenredigheid en afschrikkendheid (HR 10 juni 2022, r.o. 3.4).

De uitkomsten illustreren die ruimte. Beperkte schendingen of een bijzondere verhouding leidden tot 10 procent (hof Amsterdam mei 2025; rechtbank Noord-Holland juni 2025). In advocatenzaken werd 20 procent toegepast (rechtbank Midden-Nederland; rechtbank Noord-Holland). Onder het oude model kwam een zaak op 25 procent uit (hof Amsterdam 2024); andere zaken kwamen op 40 procent (hof Amsterdam juli 2025) en, bij bijzondere financiële kwetsbaarheid, 60 procent (rechtbank Gelderland mei 2025). Deze percentages zijn geen uitkomstvoorspelling voor een nieuwe zaak.

Schadevergoeding als derde route

Een advocaat kan ook tekortschieten in zijn zorgplicht, ongeacht of het prijsbeding oneerlijk is. Artikel 7:401 BW verlangt de zorg van een goed opdrachtnemer; artikel 7:403 BW verlangt tussentijdse informatie. Regel 17 kleurt die verplichtingen in. Een civiele schadevergoeding vereist daarnaast schade en causaal verband.

In Kienhuishoving kon de cliënt voor de eerste periode onvoldoende onderbouwen dat hij zonder de gebrekkige informatie anders zou hebben gehandeld. Voor de periode na oktober 2019 oordeelde het hof anders: bij tijdige kosteninformatie bestond een gerede kans dat hij het hoger beroep eerder had gestaakt. Het hof waardeerde die verloren kans op € 20.000, uitgaande van 50 procent kans dat € 40.000 aan kosten niet zou zijn gemaakt. Omdat het kantoor de declaraties al van ruim € 104.000 tot € 75.000 had verminderd, zag het hof geen aanleiding voor nog een ambtshalve korting wegens de informatieplichten; na verrekening resteerde € 55.000 (hof Arnhem-Leeuwarden 2025, r.o. 6.22-6.24).

Het hof Den Haag in mei 2026 zag een vergelijkbare mogelijke tekortkoming in het niet maandelijks factureren, maar een daarop gebaseerde schadevordering was niet ingesteld (r.o. 6.45). Een kansschatting kan dus passend zijn, maar is geen algemene begrotingsregel. Het gaat om de financiële gevolgen van de concrete tekortkoming, niet om een percentage uit het sanctiemodel.

Een tuchtrechtelijk oordeel beslist de civiele factuurvraag niet. Het Hof van Discipline op 8 juni 2026 vond dat een globale urenraming had moeten worden gegeven, maar verklaarde de klacht na afweging van onder meer de doorlopende communicatie en crediteringen toch ongegrond (r.o. 7.5-7.6).

Wat betekent dit voor de opdrachtbevestiging?

De opdrachtbevestiging moet de cliënt voldoende aanknopingspunten geven voor de kosten. Als een totaalraming niet haalbaar is, kan worden benoemd welk deel van het werk wel te ramen is, welke onzekerheden bestaan en wanneer opnieuw over tijd en kosten wordt gesproken.

Een raming is niet altijd een vast plafond. In de ITA-zaak achtte de rechtbank een hoger bedrag voor een afzonderlijk geraamd kort geding gerechtvaardigd door de bemoeilijking van het werk en aanvullende onderhandelingen (rechtbank Amsterdam 2026, r.o. 4.25.3). Dat ontslaat de advocaat niet van zijn waarschuwingsplicht bij een voorziene aanmerkelijke overschrijding.

Ook moet helder zijn wie betaalt als een werkgever of verzekeraar niet of slechts gedeeltelijk betaalt. Een voorschot moet niet als kostenplafond worden gepresenteerd wanneer dat niet is afgesproken. Tijdens de opdracht blijft informatie over oplopende kosten nodig. De plicht om de factuur achteraf te verantwoorden, ook bij een vaste prijs, wordt behandeld bij de declaratie van de advocaat.

Een vrijwillige vermindering kan bij de afwikkeling meewegen, zoals in Kienhuishoving (r.o. 6.24). Zij herstelt een gebrekkig kostenbeding niet in het algemeen. Voor een betwiste declaratie blijven de vijf toetsvragen, de toepasselijke informatieplichten en een eventuele schadevordering afzonderlijk van belang.

Veelgestelde vragen

Wanneer is een kostenbeding van een dienstverlener transparant?

Een kostenbeding is transparant als de consument vooraf de financiële consequenties kan inschatten. Een uurtarief alleen is onvoldoende. In de besproken zaken konden een offerte per fase, een globale kostenraming, een substantieel voorschot als kostenindicatie of een richtprijs voldoende inzicht bieden. Of vooraf afgesproken maandelijkse declaraties volstaan, beoordelen de hoven verschillend.

Wat als de advocaat zijn kosteninschatting ruim overschrijdt?

De advocaat moet tijdig waarschuwen zodra hij een aanmerkelijke overschrijding voorziet. Voor schadevergoeding moet de cliënt aantonen welke schade door het uitblijven van die waarschuwing is ontstaan. In Kienhuishoving werd een verloren kans om eerder te stoppen op € 20.000 gewaardeerd. Een overschrijding maakt de hele declaratie niet automatisch onverschuldigd.

Kan een advocaat na vernietiging van het kostenbeding nog iets vorderen?

Dat is onzeker. Sommige rechters weigeren een vervangende vergoeding; andere laten een beperkte waardevergoeding uit onverschuldigde betaling toe. De besproken uitkomsten van 50 procent vergoeding en 40 procent vermindering vormen geen vaste regel. Een afzonderlijke deelopdracht met voldoende kosteninformatie kan daarnaast wel een betalingsverplichting opleveren.

Aangehaalde rechtspraak

Hof van Justitie EU

  • HvJ EU 12 januari 2023 (C-395/21), ECLI:EU:C:2023:14: een kostenbeding dat enkel een uurtarief noemt, is niet transparant; niet-transparant is niet zonder meer oneerlijk; de rechter mag het oneerlijke beding niet vervangen door een eigen loonraming (punten 44, 51-52 en 65-67).

Hoge Raad

Conclusies bij de Hoge Raad

  • A-G Wissink 4 juli 2025, ECLI:NL:PHR:2025:748: bij HR 2025:1856: prijstransparantie onder Richtlijn 93/13 mag niet zonder meer worden gelijkgesteld aan de wettelijke informatieplicht over prijsberekening (onderdelen 2.12 en 2.31).
  • A-G Drijber 16 oktober 2026, ECLI:NL:PHR:2026:992: overzicht in Kienhuishoving: vijf opeenvolgende toetsvragen, afzonderlijke oneerlijkheidstoets en nog omstreden terugval op redelijk loon; advies tot verwerping (onderdelen 4.8, 4.43 en 5).

Gerechtshoven

Rechtbanken

Tuchtrecht

Lees ook