Decertificering en ontbinding van een stichting administratiekantoor
Het hof Amsterdam verbood bepaalde certificaathouders tijdelijk te besluiten tot decertificering en ontbinding van een STAK. De statutaire bevoegdheid was betwist en de aandelen stonden al onder beheer van de Ondernemingskamer. In die omstandigheden woog behoud van de bestaande toestand zwaarder. Artikel 2:8 BW droeg de afweging, geen algemeen verbod op structuurwijziging tijdens procedures.
Hof verbiedt tijdelijk besluit over decertificering en ontbinding
Een stichting administratiekantoor hield alle aandelen in een vennootschap en had 3.200 certificaten uitgegeven. Eén rechtspersoon hield er 1.600; een familie hield samen de andere helft. De STAK had drie bestuurders die ernstig verdeeld waren. Ook tussen de certificaathouders bestonden langdurige meningsverschillen (hof Amsterdam 2025, r.o. 2.1-2.3).
De rechtbank Amsterdam had in mei 2025 alle drie de bestuurders ontslagen en een opvolger benoemd. Tegen die beschikking liep hoger beroep. Daarnaast had de Ondernemingskamer in een enquêteprocedure over de vennootschap alle aandelen tijdelijk ten titel van beheer overgedragen aan een onafhankelijke beheerder. Eerdere uitgangspunten voor aanpassing van het STAK-bestuur waren niet uitgevoerd (hof Amsterdam 2025, r.o. 2.3.1-2.4).
Een vergadering over decertificering en ontbinding haalde het vereiste quorum niet: alle certificaathouders moesten aanwezig of vertegenwoordigd zijn. Voor 30 oktober 2025 was opnieuw een vergadering belegd. Een groep certificaathouders meende dat in die vergadering zonder quorum met twee derde van de uitgebrachte stemmen kon worden besloten. Zowel de geldende statutenversie als die uitleg was betwist (hof Amsterdam 2025, r.o. 2.5-2.8).
De groep die de besluiten wilde nemen beschikte samen over meer dan twee derde van de certificaten. Zij wilde via decertificering rechtstreekse zeggenschap over de vennootschap verkrijgen. De twee andere bestuurders vroegen met de STAK een voorlopig verbod op besluitvorming en daarnaast schorsing van hun medebestuurder, op grond van artikel 223 Rv.
Belangenafweging rechtvaardigt tijdelijk behoud van de bestaande toestand
Het hof verbood de betrokken certificaathouders voor de duur van het hoger beroep tot decertificering en ontbinding te besluiten. De bevoegdheid daartoe werd niet definitief vastgesteld. Het hof zag een reële kans op ingrijpende gevolgen voor de governance, de lopende statutenkwesties en andere procedures, met waarschijnlijk nieuwe geschillen als gevolg (hof Amsterdam 2025, r.o. 3.3 en 4.1).
Daartegenover zou decertificering niet direct de gewenste zeggenschap opleveren: het aandelenbeheer bleef naar verwachting voorlopig bestaan. Deze combinatie maakte behoud van de toestand zwaarderwegend dan onmiddellijke besluitvorming op basis van de betwiste statutenlezing. Daarbij telde de verwachte beperkte duur van het verbod mee. Het ging om de concrete belangenafweging onder artikel 2:8 BW (hof Amsterdam 2025, r.o. 3.3).
Ook de procesrechtelijke route bleef open. De mogelijkheid om op grond van artikel 2:298 BW voorlopige bestuursvoorzieningen te treffen, sloot in deze zaak een voorziening op basis van artikel 223 Rv niet uit. De gevraagde voorziening hing voldoende samen met de hoofdzaak (hof Amsterdam 2025, r.o. 3.1 en 3.3).
De gevraagde schorsing wees het hof af. Voorlopig moest worden uitgegaan van het voortduren van alle drie bestuursfuncties: het hoger beroep schorste de ontslagbeslissing, die niet uitvoerbaar bij voorraad was verklaard. Ook hier woog het belang bij de bestaande toestand zwaarder dan het belang bij ingrijpen (hof Amsterdam 2025, r.o. 3.4-3.5).
Wat betekent dit voor certificaathouders in een conflict?
Een statutaire meerderheid beantwoordt slechts een deel van de vraag of ingrijpende besluitvorming tijdens een conflict verantwoord is. In deze zaak speelden ook de betwiste statuten, het bestaande aandelenbeheer, de gevolgen voor de procedures en het beperkte onmiddellijke nut van decertificering mee. Het hof besliste voorlopig over die combinatie, niet definitief over de ontbinding van de STAK.
Ontbreekt het voorgeschreven STAK-bestuur en blijft een statutaire oplossing uit, dan kan rechterlijke benoeming van bestuurders op grond van artikel 2:299 BW uitkomst bieden.
De beschikking verplicht certificaathouders niet om bij ieder conflict alle procedures af te wachten. Wie zich op een voorgenomen besluit beroept, moet zijn bevoegdheid en het belang bij besluitvorming op dat moment kunnen uitleggen. De gevolgen van al getroffen rechterlijke voorzieningen horen daarbij. Verwante leerstukken staan bij corporate litigation en aandeelhoudersgeschillen.
Veelgestelde vragen
Wat is decertificering van aandelen bij een STAK?
Bij decertificering worden certificaten ingetrokken en krijgen de houders de onderliggende aandelen rechtstreeks. Daarmee kan de scheiding tussen economisch belang en zeggenschap verdwijnen. De precieze mogelijkheden volgen uit statuten en administratievoorwaarden. Rechterlijk aandelenbeheer kan blijven gelden, zodat het verkrijgen van aandelen niet direct vrije uitoefening van het stemrecht betekent.
Kan een meerderheid van certificaathouders altijd besluiten tot ontbinding?
De statuten moeten die bevoegdheid toekennen en aan de vereiste besluitvorming moet zijn voldaan. Daarnaast begrenst artikel 2:8 BW de uitoefening van bevoegdheden. In deze zaak was de statutenlezing juist betwist en gaf de concrete belangenafweging aanleiding voor een tijdelijk verbod. De rechter stelde dus niet definitief vast dat de meerderheid kon ontbinden.
Welke rol speelt de Ondernemingskamer bij een STAK-geschil?
De Ondernemingskamer kan in een enquêteprocedure over de onderliggende vennootschap onmiddellijke voorzieningen treffen, zoals tijdelijk aandelenbeheer. Die maatregel kan ook gevolgen hebben voor wat certificaathouders met decertificering bereiken. In deze zaak bleef het beheer in de weg staan aan de direct gewenste zeggenschap, terwijl het gewone hof het tijdelijke besluitverbod beoordeelde.
Aangehaalde rechtspraak
- Hof Amsterdam 29 oktober 2025, ECLI:NL:GHAMS:2025:3793: tijdelijk besluitverbod op grond van de concrete belangenafweging; artikel 223 Rv bleef beschikbaar naast artikel 2:298 BW (r.o. 3.1 en 3.3-3.6).