Naar inhoud

Een statutair bestuurder ontslaan: het adviesrecht en de valkuil van het voldongen feit

24 juli 2026Juriaan de Vries

Bestuursontslag en de raadgevende stem

Een statutair bestuurder moet over zijn voorgenomen ontslag nog zinvol kunnen adviseren. Een vennootschap die zijn vertrek vooraf als voldongen feit presenteerde, handelde volgens de rechtbank Overijssel ernstig verwijtbaar. Toch kreeg de CEO slechts € 10.000 billijke vergoeding: de ontslaggrond was voldoende en hij zou ook bij een zorgvuldig besluit zijn ontslagen.

Het vertrek stond al vast vóór de vergadering

De CEO werkte bij een Nederlandse dochter van een Noorse visproducent. Vóór de aandeelhoudersvergadering kondigde de vennootschap intern zijn vertrek aan, blokkeerde zij zijn telefoonnummer en schreef zij hem uit als bestuurder bij de Kamer van Koophandel. Ook was al gesproken over een eindafrekening en een vaststellingsovereenkomst. Deze opeenvolgende stappen speelden een centrale rol in de beschikking van 13 juli 2026 (r.o. 5.9-5.11).

De dubbele rechtsbetrekking van de bestuurder

Een statutair bestuurder die ook werknemer is, staat in een dubbele rechtsbetrekking tot de vennootschap: vennootschapsrechtelijk als bestuurder, arbeidsrechtelijk als werknemer. Zijn ontslag als bestuurder verloopt via art. 2:244 BW; zijn ontslag als werknemer via het arbeidsrecht. Sinds de 15 april-arresten van de Hoge Raad geldt dat een geldig ontslagbesluit van de algemene vergadering in beginsel ook de arbeidsovereenkomst beëindigt, tenzij een opzegverbod of een andersluidende afspraak in de weg staat (HR 15 april 2005, Unidek). Geschillen over die arbeidsverhouding komen niet bij de kantonrechter maar bij de handelsrechter, ook nadat de vennootschappelijke band is verbroken (art. 2:241 BW; HR 17 november 1995).

Adviseren vereist een open besluitvorming

De bestuurder heeft in de algemene vergadering een raadgevende stem (art. 2:227 lid 7 BW), ook wanneer die vergadering over zijn eigen ontslag gaat. Dat adviesrecht is niet vormelijk bedoeld: het advies moet nog zinvol kunnen zijn. Dat betekent dat de bestuurder in de gelegenheid wordt gesteld een gefundeerd advies te geven én dat dat advies reëel aan de besluitvorming kan bijdragen. Wordt het advies alleen nog voor de vorm uitgebracht omdat de uitkomst toch al vaststaat, dan is het adviesrecht geschonden en is het besluit vernietigbaar wegens een totstandkomingsgebrek (art. 2:15 lid 1 sub a BW).

Volgens de rechtbank lieten de genoemde stappen zien dat het ontslag al vaststond. Het advies van de bestuurder kon de beslissing daardoor niet meer beïnvloeden. Het besluit was vernietigbaar wegens schending van art. 2:227 lid 7 BW. Het handelen was in deze omstandigheden ook ernstig verwijtbaar (rechtbank Overijssel 2026, r.o. 5.9-5.11).

De fout is niet uniek. In een Limburgse zaak strandde een ontslagbesluit op dezelfde grond; omdat de bestuurder daar de vernietiging van het besluit vorderde, viel het besluit weg en bleef het arbeidsrechtelijke dienstverband voortbestaan (rechtbank Limburg 2019). Dat verklaart waarom het hier anders liep: de CEO trok zijn verzoek tot vernietiging in (rechtbank Overijssel 2026, r.o. 5.6) en vroeg alleen een billijke vergoeding, zodat het besluit weliswaar vernietigbaar was maar in stand bleef. Het kan bovendien goed gaan: waar de vergadering tijdig wordt opgeroepen, de agenda het ontslag noemt en de bestuurder zijn raadgevende stem daadwerkelijk kan uitbrengen, houdt het besluit stand (rechtbank Noord-Holland 2026).

Toch een redelijke grond voor ontslag

Een gebrekkig genomen besluit betekent niet dat het ontslag ongegrond is. Ook voor een statutair bestuurder geldt dat de vennootschap voor de opzegging van de arbeidsovereenkomst een redelijke grond nodig heeft (art. 7:669 BW). De vennootschap beriep zich op de h-grond (art. 7:669 lid 3 sub h BW): een onherstelbare vertrouwensbreuk. Uit de verklaringen van de mededirectieleden en de moedervennootschap volgde dat de CEO herhaaldelijk op zijn functioneren was aangesproken, onder meer rond een terugroepactie en een waarschuwing van de NVWA, zonder dat dit tot verandering leidde.

De rechtbank acht die vertrouwensbreuk voldoende komen vast te staan (rechtbank Overijssel 2026, r.o. 5.23). Herplaatsing lag op directieniveau niet in de rede (rechtbank Overijssel 2026, r.o. 5.24). De opzegging zelf houdt dus stand; voor de beoordeling van de opzegging moet de mogelijkheid van een billijke vergoeding worden onderscheiden van vernietiging van het vennootschappelijke ontslagbesluit. Herstel van de arbeidsovereenkomst langs de gewone arbeidsrechtelijke route is voor deze bestuurder uitgesloten.

Waarom de billijke vergoeding € 10.000 bedroeg

De rechtbank kende wegens het ernstig verwijtbare handelen een billijke vergoeding toe. De hoogte daarvan wordt begroot aan de hand van de gezichtspunten uit New Hairstyle en ServiceNow (HR 30 juni 2017; HR 30 november 2018): onder meer de mate van verwijtbaarheid, de "waarde van de arbeidsovereenkomst" en de gevolgen van het ontslag. Beslissend is dat de ontslaggrond voldragen was. De rechtbank acht onaannemelijk dat het advies van de bestuurder tot een andere uitkomst zou hebben geleid, zodat hij ook zonder het gebrek zou zijn ontslagen (rechtbank Overijssel 2026, r.o. 5.27). Van serieuze inkomensschade is bovendien geen sprake, gelet op zijn leeftijd en ervaring. Daarom komt de rechtbank, ondanks het ernstig verwijtbaar handelen, uit op een billijke vergoeding van € 10.000 (rechtbank Overijssel 2026, r.o. 5.29).

De bonusvoorwaarde bleef beslissend

Ook de bonusaanspraak liep vast. De rechtbank oordeelt dat de toekenning niet volledig discretionair was, zodat de bestuurder er in beginsel aanspraak op kon maken (rechtbank Overijssel 2026, r.o. 5.33). Maar de regeling eiste voor uitbetaling een "non-terminated position" op het uitbetaalmoment in april, en op dat moment was de bestuurder ontslagen. Een beroep op de redelijkheid en billijkheid strandde, omdat hij geen vernietiging van het ontslagbesluit had gevorderd (rechtbank Overijssel 2026, r.o. 5.34-5.35).

Wat betekent dit voor vennootschap en bestuurder?

De vennootschap moet de besluitvorming openhouden totdat de bestuurder heeft kunnen adviseren. Dat vraagt een duidelijke agenda en een werkelijke gelegenheid voor zijn raadgevende stem. Welke voorbereidende maatregelen nog passen, hangt van de omstandigheden af. Een voldragen ontslaggrond neemt een eerder geschonden adviesrecht niet weg.

De bestuurder moet onderscheid maken tussen vernietiging van het bestuursontslag en een billijke vergoeding wegens de wijze van ontslag. In deze zaak bleef het besluit staan nadat het vernietigingsverzoek was ingetrokken. Dat werkte door in de bonusvraag. Voor de vergoeding woog bovendien mee hoe de arbeidsovereenkomst zonder het gebrek zou zijn verlopen.

Veelgestelde vragen

Heeft een statutair bestuurder een adviesrecht bij zijn eigen ontslag?

Ja. In de algemene vergadering heeft hij een raadgevende stem (art. 2:227 lid 7 BW), ook bij zijn eigen ontslag. De bestuurder moet zijn advies kunnen onderbouwen en de besluitvorming moet daarvoor nog openstaan. Schending kan het besluit vernietigbaar maken; daarvoor moet tijdig vernietiging worden gevorderd.

Leidt een geschonden adviesrecht tot een hoge vergoeding?

Dat hangt van alle omstandigheden af. In deze zaak was het handelen ernstig verwijtbaar, maar zou de bestuurder ook zonder de procedurefout zijn ontslagen. De rechtbank verwachtte bovendien dat hij snel ander werk kon vinden. Daarom bleef de billijke vergoeding € 10.000; dat bedrag is geen algemene maatstaf voor adviesrechtschendingen.

Eindigt de arbeidsovereenkomst automatisch met het bestuursontslag?

Als de bestuurder ook werknemer is, beëindigt een geldig bestuursontslag in beginsel eveneens het dienstverband. De Hoge Raad formuleerde die hoofdregel op 15 april 2005. Een wettelijk opzegverbod of een andersluidende afspraak kan een uitzondering opleveren. De vennootschapsrechtelijke en arbeidsrechtelijke beoordeling blijven daarom beide van belang.

Aangehaalde rechtspraak

Hoge Raad

Rechtbanken

Lees ook