Asbest bij de koop van een bestaande woning
Kopers kregen in Alkmaar in februari 2026 hun € 2.873,25 aan asbestverwijdering niet vergoed. In Haarlem was acht maanden eerder juist € 11.250,00 toegewezen voor asbest in slaapkamerwanden en vloerzeil. Wie betaalt, hangt af van het normale gebruik, de wetenschap van de verkoper, de koopakte en het onderzoek en de melding door de koper.
Kantonrechter Alkmaar: asbestzeil non-conform, maar kenbaar voor de koper
De kopers hadden in februari 2024 een woning uit circa 1970 gekocht voor € 425.000. Op de vragenlijst had de verkoper de vraag naar asbesthoudende materialen met ‘nee’ beantwoord, maar de vraag of er zeil uit de periode 1955-1982 zou achterblijven met ‘ja’. Een bouwkundige keuring van 24 januari 2024 signaleerde asbesthoudend materiaal in de garage en asbesthoudend zeil op zolder. Partijen spraken af dat de verkoper dat zolderzeil op zijn kosten zou laten verwijderen, en namen in de koopovereenkomst op dat aan koper bekend is dat in de woning asbest is verwerkt.
Bij de verbouwing na de levering troffen de kopers asbesthoudend zeil aan onder het tapijt in een slaapkamer, en asbesthoudende luiken achter de voordeur. De kantonrechter oordeelde dat het zeil non-conformiteit oplevert: het vervangen van vloerbedekking hoort tot het normale gebruik van een woning en moet zonder noemenswaardige extra veiligheidsmaatregelen kunnen. Voor de luiken naar de kruipruimte gold dat niet, omdat de kopers niet hadden onderbouwd dat vervanging vanuit veiligheidsoverwegingen noodzakelijk was.
Toch kwam de kopers geen beroep op die non-conformiteit toe. Het bouwkundig rapport waarschuwde uitdrukkelijk dat niet specifiek naar asbest was gezocht en dat asbest ook elders in de woning aanwezig kon zijn, waarvoor nader onderzoek nodig was. Dat onderzoek bleef achterwege; de kopers onderhandelden alleen over de al bekende bevindingen. Het optillen van een mat en de vloerbedekking was volgens de kantonrechter voldoende geweest, zonder destructief onderzoek. Het gebrek was daarmee kenbaar in de zin van artikel 6.3 van de NVM-koopovereenkomst en kwam voor rekening van de kopers (kantonrechter Alkmaar 2026, r.o. 4.4-4.7).
Vier vragen bepalen wie de asbestsanering betaalt
Het wettelijke kader is artikel 7:17 BW: een afgeleverde zaak beantwoordt niet aan de overeenkomst als zij, mede gelet op de aard van de zaak en de mededelingen van de verkoper, niet de eigenschappen bezit die de koper mocht verwachten. Die bepaling is van regelend recht, en in de NVM-koopakte wijken partijen daarvan af. Artikel 6.1 legt het risico van zichtbare en onzichtbare gebreken bij de koper, artikel 6.3 maakt daarop een uitzondering voor gebreken die het normale gebruik belemmeren, en artikel 6.4.3 legt vast wat de verkoper over asbest verklaart.
In de geanalyseerde uitspraken over asbest bij woningkoop draait de uitkomst vervolgens op vier vragen: belemmert het asbest het normale gebruik, wist de verkoper ervan, wat is er in de akte over asbest afgesproken, en heeft de koper tijdig onderzocht en geklaagd.
Vraag 1: belemmert asbest het normale gebruik als woning?
Bij normaal gebruik gaat het ook om eenvoudige aanpassingen. In Haarlem leverde hechtgebonden asbest in slaapkamerwanden volgens het onderzoeksrapport geen direct gevaar op zolang het onbeschadigd bleef. Toch moest de bewoner veilig een gat kunnen boren, een stopcontact kunnen vervangen of een plint kunnen verwijderen. Ook het vervangen van niet-hechtgebonden asbestzeil in een bergruimte op zolder hoorde tot normaal gebruik. Dat bij zulke handelingen vezels vrijkwamen, maakte de woning op die punten non-conform (kantonrechter Haarlem 2025, r.o. 4.15-4.19).
Voor asbest in dakbeschot viel de beoordeling in Roermond anders uit. Bij die woning uit 1975 waren geen gezondheidsrisico’s gesteld of gebleken zolang geen werkzaamheden werden verricht. Dat de koper zonnepanelen wilde plaatsen en daarvoor moest saneren, maakte de woning volgens de kantonrechter niet ongeschikt voor normaal gebruik (kantonrechter Roermond 2020, r.o. 4.2-4.3).
Asbest in de bodem volgt dezelfde toets. In een Rotterdamse zaak lag een laag asbesthoudend plaatmateriaal ongeveer 30 centimeter onder het maaiveld van de tuin. Omdat die laag bij meer dan eenvoudig tuinonderhoud wordt blootgelegd en er dan vezels vrijkomen, moest zij worden verwijderd, ongeacht of er een wettelijk gebod tot verwijdering bestond. Moet asbest in de tuinbodem worden verwijderd, dan staat dat aan normaal gebruik als woonhuis in de weg. De rechtbank wees een voorschot van € 7.957,80 toe en voegde toe dat artikel 7:17 BW niet vereist dat de verkoper van het asbest wist (rechtbank Rotterdam 2017, r.o. 4.6-4.8 en 4.16).
Vraag 2: wist de verkoper van het asbest?
Wist de verkoper het wel, dan verschuift het beeld. De Hoge Raad formuleerde in 2008 de hoofdregel: aan een koper, ook een onvoorzichtige koper, kan in het algemeen niet worden tegengeworpen dat hij te weinig onderzoek deed, wanneer de verkoper naar verkeersopvattingen een mededelingsplicht had en heeft nagelaten hem op de hoogte te stellen van bij hem bekende gegevens. Bijzondere omstandigheden kunnen daarop een uitzondering maken (HR 14 november 2008, r.o. 3.4.2).
Het gerechtshof Amsterdam paste die regel scherp toe in een zaak over asbest in gevels en dakbeschot. Uit getuigenverklaringen bleek dat de verkopers van het asbest wisten en in de koopovereenkomst in strijd met de waarheid hadden verklaard daarmee onbekend te zijn. Onder die omstandigheid achtte het hof het onaanvaardbaar dat zij de kopers zouden tegenwerpen dat die zelf onderzoek hadden moeten doen. De kopers mochten dus verwachten dat er geen asbest in gevels en dakbeschot zat, en of de woning daarmee ongeschikt was voor normaal gebruik kon in het midden blijven. In het eindarrest volgde een schadevergoeding van € 23.083,50 exclusief btw, met een aftrek nieuw voor oud voor de gevelbeplating die toch aan vervanging toe was (hof Amsterdam 2014, r.o. 2.8; hof Amsterdam 2015, r.o. 2.7-2.8).
In Haarlem gaf de verklaring van de dochter van de overleden huurder de doorslag: zij had de verkopers meermaals verteld dat er boven asbest zat. De rechter hechtte aan haar verklaring meer gewicht dan aan die van de belanghebbende verkopers en makelaar. De verkopers konden de koper daarom onvoldoende onderzoek niet tegenwerpen (kantonrechter Haarlem 2025, r.o. 4.21-4.24).
Ook in Zwolle bleek de verkoper van eternietplaten te weten. Dat hij die ongevaarlijk vond, ontsloeg hem niet van zijn mededelingsplicht. Zijn onjuiste verklaring gaf de koper reden een asbestvrije woning te verwachten, waarin zij ook zonder voorafgaande sanering kon verbouwen. Dat oordeel berustte dus op wat deze koper was voorgehouden. Het verborgen dakbeschot had zij bij een gebruikelijk vooronderzoek vermoedelijk niet ontdekt; ook het beroep op eigen schuld strandde. De rechtbank kende € 29.374,82 toe (rechtbank Overijssel 2023, r.o. 5.5-5.7 en 5.12).
Wetenschap moet wel worden onderbouwd. In Roermond was niet bewezen dat de verkoper van het asbest in het dakbeschot wist. Bij een Haarlems bedrijfsperceel gold dat ook voor asbest onder de fundering na een bijna vijftig jaar oude verbouwing. Daar strandde de vordering bovendien op waarschuwingen over de bodem en de risico’s die de professionele koper aanvaardde. Ook dwaling bood daarom geen uitkomst. Onbekendheid van de verkoper sluit een beroep op non-conformiteit op zichzelf niet uit; beslissend blijft wat de koper mocht verwachten (kantonrechter Roermond 2020, r.o. 4.2-4.3; rechtbank Noord-Holland 2022, r.o. 4.5-4.11).
Een duidelijke onderzoeksafspraak kan ook bij verzwegen informatie doorslaggevend zijn. Een gemeente deelde bij de verkoop van een monument aan een ontwikkelaar geen archiefstuk over Picalplaten uit een verbouwing in 1976. De ontwikkelaar kreeg zijn € 197.230 aan saneringskosten toch niet vergoed. Het inventarisatierapport wees vier verdachte locaties aan en noemde destructief onderzoek noodzakelijk. De overeenkomst legde dat onderzoek bij de koper, met een ontbindingsrecht vanaf € 30.000 aan saneringskosten. Het hof liet de gestelde schending van de mededelingsplicht in het midden. Deze concrete waarschuwingen en afspraken, mede tussen professionele partijen, rechtvaardigden voorrang voor de onderzoeksplicht en een beroep op de exoneratie (hof Den Haag 2021, r.o. 5.6-5.10 en 5.20).
Vraag 3: wat zegt de koopakte over asbest?
Een onbekendheidsverklaring zegt wat de verkoper weet en is geen garantie dat het huis asbestvrij is. Zij geeft op zichzelf ook geen uitsluitsel over de risicoverdeling. Een onjuiste verklaring kan wel bepalen wat de koper mag verwachten, zoals in de Amsterdamse zaak over de wetende verkopers. Ook bij dwaling op grond van artikel 6:228 BW wegen de mededelings- en onderzoeksplicht mee (hof Amsterdam 2014, r.o. 2.8; rechtbank Noord-Holland 2022, r.o. 4.7 en 4.11).
Een afzonderlijke asbestclausule moet in samenhang met de garantie voor normaal gebruik worden gelezen. In Haarlem verklaarden beide partijen dat de vrijwaring alleen zag op asbest dat normaal gebruik niet belemmert. Daarom bleef de verkoper voor de andere gevallen op grond van artikel 6.3 aansprakelijk voor herstelkosten. Dat was de uitleg in die zaak, geen vaste betekenis van iedere asbestclausule (kantonrechter Haarlem 2025, r.o. 4.9-4.11).
Ook de ouderdomsclausule vraagt uitleg naar wat partijen over en weer mochten begrijpen, de Haviltex-maatstaf. Het hof Amsterdam legde een clausule die opende met de ouderdom van de woning beperkt uit: alleen ouderdomsgebreken kwamen voor rekening van de koper. Schade door een ondeskundige badkamerverbouwing viel daarbuiten. Een ruimere uitleg zou volgens het hof de garantie voor normaal gebruik volledig uithollen (hof Amsterdam 2019, r.o. 3.7-3.9).
De rechtbank Noord-Holland legde een andere clausule juist uit als algemene uitsluiting van aansprakelijkheid. Daarin stond uitdrukkelijk dat de verkoper niet instond voor het ontbreken van eigenschappen voor normaal en bijzonder gebruik. De koper was erop gewezen dat de clausule “alles omvatte” en had met de toevoeging ingestemd. Een letterlijke verwijzing naar artikel 6.3 was volgens de rechtbank niet vereist. De in de uitspraak aangehaalde NVM-toelichting onderscheidde eveneens ruime en beperkte varianten. De ernst van de gebreken maakte het beroep op deze clausule in deze omstandigheden niet onaanvaardbaar (rechtbank Noord-Holland 2020, r.o. 4.5-4.11).
Vraag 4: is tijdig gemeld en herstel mogelijk gemaakt?
Artikel 7:23 BW verlangt een melding binnen bekwame tijd nadat de koper het gebrek heeft ontdekt of redelijkerwijs had moeten ontdekken. Voor ontbrekende toegezegde eigenschappen en verzwegen feiten die de verkoper kende of behoorde te kennen, begint die klachttermijn bij de ontdekking. Na de kennisgeving geldt een verjaringstermijn van twee jaar, die kan worden gestuit. Dezelfde klachtplicht treft andere grondslagen die feitelijk op hetzelfde gebrek rusten. In de Limburgse varkensstallenzaak strandden daardoor ook dwaling en bedrog over de kelderwanden; de asbestvordering bleef dankzij tijdige stuiting overeind (rechtbank Limburg 2021, r.o. 4.6-4.11 en 4.18-4.22).
Bij tijdig klagen telt ook het nadeel voor de verkoper. Wie eerst maanden laat doorbouwen en pas na grotendeels voltooid herstel de verkoper informeert, kan hem de kans op eigen onderzoek ontnemen (rechtbank Noord-Holland 2020, r.o. 4.13-4.15). Daartegenover mag een koper onder omstandigheden op geruststellende mededelingen vertrouwen. In de Amsterdamse asbestzaak hoefde hij na één opmerking van een buurman niet meteen kostbaar en ingrijpend onderzoek te beginnen (hof Amsterdam 2014, r.o. 2.11-2.12).
Daarnaast kan voor vergoeding van herstelkosten een ingebrekestelling nodig zijn: de verkoper krijgt dan gelegenheid zelf alsnog na te komen. In Haarlem was het asbest al verwijderd toen de koper de verkoper aanschreef. Toch blokkeerde dat de vordering niet. Niet bleek dat de verkoper tot herstel bereid was of dat een ander bedrijf goedkoper had kunnen saneren; de late ingebrekestelling had hem daarom in die zaak niet benadeeld (kantonrechter Haarlem 2025, r.o. 4.1-4.5).
Wat moeten kopers en verkopers van oudere woningen vastleggen?
Voor de koper geeft een waarschuwing in het keuringsrapport aanleiding om vóór het sluiten van de koop verder te onderzoeken of duidelijke afspraken te maken over kostenverdeling en ontbinding. Alleen onderhandelen over al gevonden asbest kan onvoldoende zijn. Na ontdekking moet de melding de verkoper bereiken en moet zijn gelegenheid tot onderzoek en herstel worden veiliggesteld, voordat het materiaal verdwijnt.
De verkoper moet zorgvuldig weergeven wat hij van huurders, buren of aannemers over asbest heeft gehoord, ook als hij het materiaal ongevaarlijk vindt. Bij de koopakte verdienen vooral de samenhang tussen normaal gebruik, onbekendheidsverklaring en afzonderlijke risicoverdeling aandacht. Een beroep op onvoldoende onderzoek of een exoneratie wordt vervolgens getoetst aan de concrete afspraken en mededelingen. De stappen na ontdekking staan in verborgen gebreken na de koop van een woning.
Veelgestelde vragen
Is asbest in een woning altijd non-conformiteit?
Nee. Beslissend is of het asbest het normale gebruik belemmert. Hechtgebonden asbest in wanden en asbesthoudend vloerzeil doen dat volgens de geanalyseerde uitspraken wel, omdat boren, een stopcontact vervangen of vloerbedekking vervangen tot normaal gebruik horen. Asbest in dakbeschot dat intact blijft en niet wordt bewerkt, hoeft dat niet te betekenen.
Wie betaalt asbestsanering in tuin of bodem?
Dat hangt af van het afgesproken gebruik, de risicoverdeling en wat de koper mocht verwachten. In de Rotterdamse tuinzaak moest de verkoper betalen omdat de asbestlaag op circa 30 centimeter diepte bij tuinieren kon vrijkomen. Zijn wetenschap en een wettelijk saneringsgebod waren daarvoor niet vereist. Bekende gebreken of een afwijkende contractuele regeling kunnen de beoordeling veranderen.
Sluit een ouderdoms- of asbestclausule aansprakelijkheid uit?
De volledige tekst en de overige afspraken bepalen de reikwijdte. Een beperkte ouderdomsclausule kan alleen ouderdomsgebreken dekken; een ruimere variant kan ook de garantie voor normaal gebruik uitsluiten. In de besproken Haarlemse zaak zag de asbestvrijwaring volgens beide partijen alleen op asbest dat normaal gebruik niet belemmert. Dat geldt niet automatisch voor elke asbestclausule.
Aangehaalde rechtspraak
Hoge Raad
- HR 14 november 2008, ECLI:NL:HR:2008:BF0407: mededelingsplicht gaat in beginsel voor onderzoeksplicht; bijzondere omstandigheden kunnen een uitzondering rechtvaardigen (r.o. 3.4.2).
Gerechtshoven
- Hof Amsterdam 7 januari 2014, ECLI:NL:GHAMS:2014:14: verkopers kenden het asbest; de onjuiste onbekendheidsverklaring stond een beroep op onvoldoende onderzoek in de weg (r.o. 2.8 en 2.11-2.12).
- Hof Amsterdam 12 mei 2015, ECLI:NL:GHAMS:2015:1831: vervolg op het arrest uit 2014: € 23.083,50 exclusief btw na aftrek nieuw voor oud voor de gevelbekleding (r.o. 2.7-2.8 en 2.13).
- Hof Amsterdam 17 december 2019, ECLI:NL:GHAMS:2019:4501: deze ouderdomsclausule dekte alleen ouderdomsgebreken, niet schade door de latere badkamerverbouwing (r.o. 3.7-3.9).
- Hof Den Haag 1 juni 2021, ECLI:NL:GHDHA:2021:1311: concrete waarschuwingen en contractuele onderzoeksafspraken wogen bij deze professionele koper zwaarder dan de gestelde mededelingsplicht (r.o. 5.6-5.10 en 5.20).
Rechtbanken
- Rb. Rotterdam 1 november 2017, ECLI:NL:RBROT:2017:9271: asbest op circa 30 centimeter diepte belemmerde normaal tuingebruik; € 7.957,80 voorschot (r.o. 4.6-4.8 en 4.16).
- Rb. Rotterdam 6 november 2019, ECLI:NL:RBROT:2019:9004: eerste aanleg Hollandia-gebouw: ondanks verzwegen archiefinformatie prevaleerde het overeengekomen nadere onderzoek (r.o. 4.2-4.8).
- Rb. Limburg 12 augustus 2020 (Roermond), ECLI:NL:RBLIM:2020:5958: onbekend asbest in dakbeschot zonder aangetoonde gezondheidsrisico’s belemmerde het normale gebruik niet (r.o. 4.2-4.3).
- Rb. Noord-Holland 4 november 2020 (Alkmaar), ECLI:NL:RBNHO:2020:9039: deze ouderdomsclausule werkte als algemene exoneratie; tevens te laat geklaagd na ingrijpend herstel (r.o. 4.6-4.11 en 4.13-4.15).
- Rb. Limburg 4 mei 2021 (Roermond), ECLI:NL:RBLIM:2021:4494: klachtplicht geldt ook bij andere grondslagen voor hetzelfde gebrek; de asbestvordering was tijdig gestuit (r.o. 4.6-4.11 en 4.18-4.22).
- Rb. Noord-Holland 13 juli 2022 (Haarlem), ECLI:NL:RBNHO:2022:6528: wetenschap van verkoper niet bewezen; professionele ontwikkelaar had ondanks onderzoekswaarschuwingen het bodemrisico aanvaard (r.o. 4.5 en 4.7-4.11).
- Rb. Overijssel 8 februari 2023 (Zwolle), ECLI:NL:RBOVE:2023:553: bekende eternietplaten verzwegen; koper mocht daardoor een asbestvrije woning verwachten; € 29.374,82 schadevergoeding (r.o. 5.5-5.7 en 5.12).
- Rb. Noord-Holland 18 juni 2025 (Haarlem), ECLI:NL:RBNHO:2025:7111: boren en vloerbedekking vervangen vielen onder normaal gebruik; de asbestclausule beperkte dit volgens beide partijen niet (r.o. 4.11 en 4.15-4.25).
- Rb. Noord-Holland 25 februari 2026 (Alkmaar), ECLI:NL:RBNHO:2026:1749: asbestzeil belemmerde normaal gebruik, maar de kopers hadden na concrete waarschuwingen verder moeten onderzoeken (r.o. 4.4-4.7).