Naar inhoud

Contactverbod tegen iemand die in het buitenland woont

21 augustus 2026Juriaan de Vries

Het contactverbod over de landsgrens

Een contactverbod tegen iemand die op een ander continent woont, kan in Nederland worden opgelegd. Het hof Den Haag bekrachtigde op 23 januari 2018 een verbod met dwangsom tegen een in de Verenigde Staten wonende vader. De inhoudelijke toets is goed te halen. Het werk zit in de voorvragen die eraan voorafgaan en in de vraag of de dwangsom ooit wordt betaald.

Moeder en kind in Nederland, de vader in de Verenigde Staten

De voorzieningenrechter van de rechtbank Rotterdam wees op 9 augustus 2017 het gevorderde straatverbod af en het contactverbod toe. De man mocht een jaar lang niet persoonlijk, schriftelijk, telefonisch of anderszins contact opnemen met de vrouw en het kind, op straffe van een dwangsom van € 500 per overtreding tot een maximum van € 10.000. Op zijn eigen tegenvordering bleef een omgangsregeling in stand.

De achtergrond ligt in de zomer van 2016. Tijdens een bezoek van moeder en kind aan de man in de Verenigde Staten vroeg hij buiten haar medeweten de echtscheiding aan. In het formulier vulde hij in dat het kind meer dan negentig dagen inwoner van de staat was geweest, terwijl dat zeventien dagen betrof. Een dag later diende hij een order of protection in, waarna het kind aan hem werd overgedragen. Een Amerikaanse uitspraak van 4 november 2016 bepaalde dat het kind aan haar moest worden overgedragen.

Het hoger beroep richtte zich uitsluitend tegen het contactverbod. Volgens de man was een onjuiste maatstaf gehanteerd, doordat was getoetst of een periode van betrekkelijke rust in ieders belang kon worden geacht.

Een reële dreiging van toekomstig onrechtmatig handelen

Het hof formuleert de maatstaf in rechtsoverweging 11. Voor toewijzing van een contactverbod, dat een ernstige inbreuk maakt op het grondrecht op eerbiediging van privé- en familieleven, moet in elk geval een reële dreiging bestaan van toekomstig onrechtmatig handelen. Of het verbod vervolgens noodzakelijk is, wordt beantwoord aan de hand van alle omstandigheden van het geval en met inachtneming van de belangen van beide partijen. In kort geding gelden daarbij lichtere motiveringseisen en geldt het bewijsrecht niet, aldus rechtsoverweging 10.

Toegepast op deze feiten achtte het hof een reële kans aanwezig dat de man bij opheffing van het verbod opnieuw zou proberen het kind zonder toestemming bij zich te krijgen. Het belang van moeder en kind bij rust en veiligheid weegt dan zwaarder dan zijn belang bij opheffing. Dat het verbod de proportionaliteitstoets haalde, hangt samen met wat het openliet. De contacten werden beperkt en niet verbroken: de man behield beeldbelcontact met het kind tweemaal per week en een maandelijkse foto, en tegen een kaart of cadeautje bestond geen bezwaar.

Vier extra hordes bij een gedaagde buiten de EU

In dit arrest kwam de vraag naar de bevoegdheid niet aan de orde; het woord rechtsmacht valt er niet in. Waar een civiel contactverbod tegen een gedaagde buiten Nederland wél wordt beoordeeld, begint de rechter juist daar: is hij bevoegd, en welk recht geldt. Wie het verbod daarna ook wil kunnen innen, moet vier hordes over: bevoegdheid, toepasselijk recht, betekening en sanctie.

Bevoegdheid is de eerste horde. Woont de gedaagde in een lidstaat, dan volgt de rechtsmacht uit artikel 7 lid 2 Brussel I-bis, omdat het schadebrengende feit zich in Nederland voordoet. Woont hij daarbuiten, dan geeft artikel 6 aanhef en sub e Rv rechtsmacht als dat feit zich hier heeft voorgedaan of kan voordoen, waarna artikel 102 Rv de bevoegde rechtbank aanwijst. Voor het Verenigd Koninkrijk is dat sinds 1 januari 2021 de enige route: Brussel I-bis geldt daar niet meer en het land is geen Lugano-partij. De voorzieningenrechter Amsterdam volgde die tweetrap tegen een in Sint-Petersburg gevestigde gedaagde.

De tweede is het toepasselijke recht, en dat loopt langs een omweg. Rome II sluit inbreuken op de persoonlijke levenssfeer en op persoonlijkheidsrechten uit van haar bereik, maar artikel 10:159 BW verklaart haar bepalingen van overeenkomstige toepassing. Via artikel 4 lid 1 Rome II geldt dan het recht van het land van de schade, en dat is volgens de Hoge Raad de plaats waar het slachtoffer het centrum van zijn belangen heeft. Die regel werkt twee kanten op: ligt dat centrum buiten Nederland, dan wijst hij naar buitenlands recht.

De derde horde is de betekening, in de praktijk de traagste. De dagvaarding gaat via artikel 55 Rv naar het parket en vandaar langs het Haags Betekeningsverdrag 1965 naar de centrale autoriteit, die een vertaling kan verlangen. De termijn hangt af van het land: vier weken voor een Europese verdragsstaat zoals het Verenigd Koninkrijk (artikel 115 lid 1 Rv), drie maanden daarbuiten, zoals in de Verenigde Staten (artikel 115 lid 2 Rv). Daarna moet ook het vonnis nog worden betekend, want artikel 611a lid 3 Rv laat geen dwangsom verbeuren voordat dat is gebeurd.

De vierde is de sanctie. Een gedragsverbod is niet af te dwingen in een land dat uitsluitend geldvonnissen erkent, zoals het Verenigd Koninkrijk. De prikkel moet dus in Nederland inbaar zijn, door verrekening met een tegenvordering of door beslag op vermogen hier. Wacht daar niet mee: op grond van artikel 611g Rv verjaart een dwangsom zes maanden na de dag waarop zij is verbeurd.

Wat betekent dit voor een eiser in Nederland?

De formulering van de vordering bepaalt of het verbod overleeft. Een verbod om zich in het algemeen negatief uit te laten strandt op onbepaaldheid, omdat vooraf niet valt vast te stellen of een uitlating toelaatbaar is. Een verbod om derden te benaderen wordt daarom beter beperkt tot diffamerende uitingen.

Over de vraag of het verbod verder moet reiken dan het gebruikte kanaal lopen de uitspraken uiteen. De voorzieningenrechter Noord-Holland verwierp het verweer dat een verbod tot e-mail moest worden beperkt, omdat de gedaagde de volgende dag WhatsApp zou kunnen installeren. De voorzieningenrechter Rotterdam wees een ruimer verbod juist af, bij gebrek aan aanwijzingen dat andere kanalen zouden worden gebruikt. Een algeheel verbod op elke uitlating achtte die rechter disproportioneel.

Dat een gedaagde meent een geldvordering op de eiser te hebben, levert geen rechtvaardiging op voor zijn handelwijze: daarvoor moet hij de juridische weg bewandelen.

De hoogte van de dwangsom wordt geijkt op draagkracht. In een executiegeschil van maart 2026 was een dwangsom van € 75.000 per overtreding met een maximum van € 1.000.000 opgelegd, mede omdat de onderneming van de gedaagde volgens zijn eigen advocaat € 15.000 per dag genereerde. In datzelfde geschil bleken twee van de vier gestelde overtredingen voldoende aannemelijk, waarmee € 150.000 was verbeurd en de executie voor het meerdere werd geschorst. Wie een dwangsom wil innen, legt elke overtreding dus vast op het moment dat zij zich voordoet.

Veelgestelde vragen

Kan de Nederlandse rechter een contactverbod opleggen aan iemand in het Verenigd Koninkrijk?

Ja, mits de gevolgen in Nederland intreden. Dat de gedaagde buiten de Unie woont verandert alleen de grondslag: niet Brussel I-bis, maar artikel 6 aanhef en sub e Rv. De zaak komt dan doorgaans bij de rechtbank van de eiser zelf terecht. Wil de gedaagde die rechtbank betwisten, dan moet hij dat doen vóór al zijn weren ten gronde.

Waarom moet een vonnis met een dwangsom twee keer worden betekend?

Omdat de twee betekeningen verschillende dingen doen. De eerste roept de gedaagde in de procedure. De tweede zet de dwangsom aan: zonder betekening van het vonnis kan die niet worden verbeurd. Wie dat overslaat, houdt een verbod op papier waarvan overtreding niets kost. Reken bij een gedaagde overzee dus twee keer op de doorlooptijd van het Haags Betekeningsverdrag.

Wat is een dwangsom waard als het verbod in het buitenland niet executabel is?

Meer dan het lijkt, zolang er in Nederland iets te halen is. Het verbod zelf is overzee onuitvoerbaar, maar een verbeurde dwangsom is een gewone geldvordering. Heeft de gedaagde een vordering op de eiser, dan kan die worden verrekend. Doe dat per overtreding en meteen, want na zes maanden verjaart de dwangsom en valt er niets meer te verrekenen.

Aangehaalde rechtspraak

Hoge Raad

  • HR 3 juni 2016, ECLI:NL:HR:2016:1054 — het land waar de schade zich voordoet in artikel 4 lid 1 Rome II wordt bij een inbreuk op persoonlijkheidsrechten uitgelegd als de plaats waar het slachtoffer het centrum van zijn belangen heeft.

Gerechtshoven

  • Hof Den Haag 23 januari 2018, ECLI:NL:GHDHA:2018:448 — voor een contactverbod moet in elk geval een reële dreiging bestaan van toekomstig onrechtmatig handelen; of het verbod noodzakelijk is volgt uit alle omstandigheden en uit een afweging van de belangen van beide partijen.

Rechtbanken

Juriaan de Vries — advocaat bij Prime Law, gespecialiseerd in corporate en commercial litigation. Zie de disclaimer.

Lees ook