Beroepsaansprakelijkheid belastingadviseur: informatieverplichting bij internationale fiscale structuren
Internationale dj betaalt USD 17 miljoen na gemist fiscaal inwonerschap VS
Een internationaal bekende dj en muziekproducer had in 2008 zijn fiscale structuur samen met zijn adviseur ingrijpend herzien. Vertrekpunt was dat hij in geen enkel land als fiscaal inwoner zou worden aangemerkt. Om te voorkomen dat hij in de Verenigde Staten over zijn wereldinkomen werd belast, gold één cruciale beperking: het aantal verblijfsdagen in de VS moest onder de drempel van de Substantial Presence Test (SPT) blijven. Greenberg Traurig LLP, een internationaal advocatenkantoor, trad op als coördinerend belastingadviseur.
In 2012 overschreed de dj de SPT-limiet. Daarmee werd hij per 1 januari 2012 fiscaal inwoner van de VS. Het gevolg was vergaand: de Safe From Harm Trust, een Guernsey-trust waarvan hij zowel oprichter als begunstigde was, kwalificeerde naar Amerikaans belastingrecht als een grantor trust. Dat betekende dat het inkomen van de trust — en het aan de trust toegerekende subpart F-inkomen van haar dochtervennootschappen — direct bij de dj in de VS belastbaar was. Die inkomsten werden jarenlang niet opgegeven.
Pas in 2018 constateerde een nieuw ingeschakeld advocatenkantoor de omissie. Via de inkeerregeling Streamlined Domestic Offshore Procedures (SDOP) werden gewijzigde aangiften ingediend over de jaren 2016 en 2017. De dj betaalde over die jaren USD 10.217.269 aan aanvullende federale inkomstenbelasting. Over 2018 volgde nog eens USD 1.212.765. Daarboven legde de Amerikaanse belastingdienst een boete op van USD 5.558.918,70. Het totaal: bijna USD 17 miljoen.
De rechtbank Amsterdam stelde weliswaar een beroepsfout van Greenberg Traurig vast, maar wees de gevorderde belastingschade af. Zij oordeelde dat onvoldoende aannemelijk was dat de dj zijn gedrag zou hebben aangepast bij een juist advies.
Hof: bij USD 4,2 miljoen extra belasting per jaar past een cliënt zijn tourschema aan
Het hof Amsterdam zag de zaak anders en vernietigde het vonnis op het punt van het causaal verband. De toets: aannemelijk moet zijn dat de dj in de hypothetische situatie zonder beroepsfout andere keuzes zou hebben gemaakt. Een deugdelijk advies had in elk geval omvat dat overschrijding van de SPT-limiet leidde tot een aanvullende belastingclaim van circa USD 4,2 miljoen per jaar.
Het hof achtte voldoende aannemelijk dat de dj dat advies zou hebben opgevolgd. Zijn gehele fiscale structuur was juist opgezet om belastingheffing over het wereldinkomen te vermijden. De dj had geen vaste woon- of verblijfplaats in de VS, beschikte over een booking agent die zijn optredens regelde en was voor commerciële contacten niet afhankelijk van fysieke aanwezigheid in de VS. Van de optredens die in december 2012 hadden plaatsgevonden en die de SPT-limiet deden overschrijden, waren er verscheidene pas na mei 2012 geboekt — exact het moment waarop Greenberg Traurig had moeten handelen. Dat een aangepast tourschema commercieel haalbaar was, bleek ook in de praktijk: in 2018 en 2019 had de dj meer dan zestig shows per jaar in de VS verzorgd zonder de SPT-limiet te overschrijden, met verblijf in Vancouver en Mexico als uitvalsbasis.
Greenberg Traurig voerde vervolgens meerdere verweren. Op het punt van eigen schuld stelde zij dat de dj de schade zelf had veroorzaakt door commercieel gewin boven fiscale prudentie te stellen. Het hof verwierp dit: juist omdat Greenberg Traurig had nagelaten deugdelijk te informeren, kon de dj geen geïnformeerde keuze maken. Wie zijn cliënt onvoldoende inlicht, kan hem vervolgens niet tegenwerpen dat hij zijn schade niet heeft beperkt. Ook de stelling dat [bedrijf] en de latere adviseurs van [naam 2] de eigenlijke veroorzakers waren, werd verworpen: zelfs als anderen mede aansprakelijk zijn, is Greenberg Traurig hoofdelijk aansprakelijk voor de volledige schade.
Het beroep op voordeelverrekening (art. 6:100 BW) faalde eveneens. Greenberg stelde dat de dj over 2012–2015 een belastingvoordeel had genoten doordat hij in die jaren geen belasting had betaald. Maar in de hypothetische situatie zonder beroepsfout zou hij over diezelfde jaren ook geen belasting verschuldigd zijn geweest — hij had immers onder de SPT-limiet gebleven. Er was niets te verrekenen.
Ten aanzien van de omkeringsregel overwoog het hof dat deze niet van toepassing was. De geschonden norm strekte ertoe de dj in staat te stellen goed geïnformeerd te beslissen, niet om hem te beschermen tegen het specifieke risico van Amerikaanse belastingheffing.
Wat betekent dit voor cliënten die afhankelijk zijn van coördinerend belastingadvies?
In internationale fiscale structuren heeft de coördinerend belastingadviseur een vergaande informatieverplichting. Summiere e-mailinformatie van een lokale adviseur volstaat niet. Van een coordinating tax advisor wordt verwacht dat hij zorgdraagt voor een gemotiveerd, schriftelijk advies van iemand met voldoende expertise in het toepasselijke buitenlandse belastingrecht — zeker wanneer overschrijding van een limiet als de SPT in beeld komt.
Valt de adviseur onder een kantoor-paraplu, dan is het kantoor aansprakelijk voor zijn handelen zolang de opdrachtrelatie met de cliënt duurt. Dat de adviseur nadien is vertrokken en zijn werkzaamheden elders heeft voortgezet, doet aan de aansprakelijkheid van het oorspronkelijke kantoor niet af. Dit arrest voegt daar een belangrijke nuance aan toe: het inschakelen van andere adviseurs nadien, of het waarschuwen van die adviseurs door het aansprakelijke kantoor, bevrijdt dat kantoor niet van aansprakelijkheid tegenover de benadeelde cliënt.
Het hof legt de informatieplicht bij het coördinerende kantoor: summiere e-mailinformatie van een lokale adviseur volstaat niet. Meer over aansprakelijkheidsprocedures in commerciële verhoudingen staat op de pagina commercial litigation.
Veelgestelde vragen
Kan een advocatenkantoor aansprakelijk zijn voor fouten van een adviseur die inmiddels is vertrokken?
Ja. Het handelen van een partner of medewerker wordt toegerekend aan het kantoor zolang de opdrachtrelatie tussen dat kantoor en de cliënt heeft bestaan. Dat de adviseur na zijn vertrek elders werkzaam was en de samenwerking met de cliënt heeft voortgezet, bevrijdt het oorspronkelijke kantoor niet van aansprakelijkheid voor de in die periode gemaakte fouten.
Hoe beoordeelt de rechter het causaal verband bij beroepsaansprakelijkheid van een fiscalist?
De rechter vergelijkt de werkelijke situatie met de hypothetische situatie zonder beroepsfout. Aannemelijk moet zijn dat de cliënt in dat geval andere keuzes zou hebben gemaakt en dat die keuzes tot een betere financiële positie hadden geleid. Zekerheid is geen vereiste; aannemelijkheid volstaat. De omkeringsregel geldt niet bij schending van een louter informatieve verplichting.
Kan een belastingvoordeel dat vóór de schadeperiode is genoten, worden verrekend met de schadevergoeding?
Niet zonder meer. Verrekening ex art. 6:100 BW vereist dat het voordeel het gevolg is van dezelfde gebeurtenis als de schade. In dit arrest ontbrak een voordeel: ook in de hypothetische situatie zonder beroepsfout zou de dj over de jaren 2012–2015 geen belasting hebben betaald. Er was dus niets te verrekenen.
Gerechtshof Amsterdam 12 mei 2026, ECLI:NL:GHAMS:2026:1289.
Aangehaalde rechtspraak
Hoge Raad: ECLI:NL:HR:2007:AZ4564
Gerechtshoven: ECLI:NL:GHAMS:2026:1289