Inleiding
Veel consumentengeschillen kunnen buiten de rechter worden beslecht door de Geschillencommissie, een vorm van alternatieve geschilbeslechting per branche. Dat is doorgaans sneller en goedkoper dan een procedure bij de rechtbank, maar de uitspraak heeft een bijzonder karakter en is maar beperkt aan te tasten.
Bindend advies en de bevoegdheid
De Geschillencommissie beslist bij bindend advies, een vorm van de vaststellingsovereenkomst (art. 7:900 BW): partijen zijn aan de uitspraak gebonden alsof zij die zelf zijn overeengekomen. De commissie is bevoegd wanneer de ondernemer is aangesloten bij de betrokken brancheorganisatie of zich anderszins aan de commissie heeft onderworpen. Zonder die aansluiting staat alleen de weg naar de rechter open.
De verhouding tot de gewone rechter
Kiest de consument voor de Geschillencommissie, dan wordt de gang naar de rechter over hetzelfde geschil in beginsel afgesloten. Omgekeerd kan de ondernemer een bindend advies niet zomaar naast zich neerleggen. De keuze tussen beide routes is dus van belang en hangt af van de aard en de omvang van het geschil.
Aantasting van een bindend advies
Een bindend advies kan slechts beperkt worden aangetast: alleen als gebondenheid daaraan in verband met de inhoud of de wijze van totstandkoming naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is (art. 7:904 BW). De rechter toetst dat terughoudend, vooral op de wijze van totstandkoming en de motivering; een inhoudelijk andere mening over de uitkomst is onvoldoende. Dat een gebrek in de totstandkoming wel tot vernietiging kan leiden, laat een zaak zien waarin een bindend advies over een waardering sneuvelde wegens schending van hoor en wederhoor (HR 2 juni 2023, ECLI:NL:HR:2023:822).
Wat de uitkomst bepaalt
De uitkomst wordt bepaald door de bevoegdheid van de commissie en, bij een aanval op het advies, door de strenge maatstaf van art. 7:904 BW. Wie overweegt naar de Geschillencommissie te gaan of een bindend advies wil aanvechten, weegt vooraf de gevolgen van die keuze voor de gang naar de rechter.